Aktualności

Sprzeciw wobec trybu wprowadzania zmian w wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów konferencyjnych

Komitet Nauk Filozoficznych wyraża zdecydowany sprzeciw wobec trybu wprowadzania przez Ministra Edukacji i Nauki zmian w wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów konferencyjnych z dn. 9 lutego 2021. Wykaz ten zawiera zmiany, które są oceniane przez polskie środowisko akademickie, w tym przez KRASP, jako arbitralne i niezgodne z prawem. 

Komitet Nauk Filozoficznych stoi na stanowisku, że z racji na wymóg przejrzystego kształtowania stabilnej polityki naukowej oraz w świetle obowiązującego prawa wykaz powinien być zmieniany wyłącznie w wyniku obowiązujących procedur, a podstawy zmian powinny być podawane do publicznej wiadomości. Wprowadzone w wykazie zmiany Komitet ocenia nie tylko jako niezgodne z prawem, ale także jako głęboko niesprawiedliwe, gdyż podważające zasady obiektywnej oceny w nauce. Podważają one również zaufanie do stabilności i obiektywności systemu oceny pracy naukowej, a także zagrażają autonomii badań naukowych.

Zaznaczyć należy, że czasopisma mające szczególne znaczenie dla kultury, społeczeństwa i gospodarki powinny być oceniane nie przez zmianę punktacji czasopism naukowych, lecz przez opracowanie odpowiednich wskaźników wpływu, wskazujących na ich wagę w ocenie jednostek naukowych. Dotyczy to także czasopism o charakterze publicystycznym, które zostały niesłusznie dołączone do wykazu jako czasopisma filozoficzne, mimo że nie mają w ogóle charakteru recenzowanych wydawnictw naukowych.

Komitet wyraża zaniepokojenie brakiem właściwej reakcji na inne głosy protestu wobec kształtu opublikowanej listy ze strony ministerstwa.

Zmarł prof. Andrzej Noras

Dnia 4 grudnia 2020 r. zmarł prof. Andrzej Noras, członek Komitetu Nauk Filozoficznych PAN, pracownik Instytutu Filozofii Uniwersytetu Śląskiego, prorektor ds. naukowych w kadencji 2016–2020, kierownik Zakładu Historii Filozofii Nowożytnej i Współczesnej.

Prof. Noras był znakomitym i cenionym historykiem filozofii, specjalizował się w historii neokantyzmu. Do jego prac należą m.in. książki Kant i Hegel w sporach filozoficznych osiemnastego i dziewiętnastego wieku (Katowice 2007), Historia neokantyzmu (Katowice 2012), Kłopoty z filozofią (Katowice 2015), Rozumienie systemu w filozofii pokantowskiej (Katowice 2016), Problem psychologii w filozofii pokantowskiej (Katowice 2017).


OŚWIADCZENIE KOMITETU NAUK FILOZOFICZNYCH 
POLSKIEJ AKADEMII NAUK

Filozofia polska prawie zawsze była pluralistyczna. Nawet w trudnych okolicznościach po II wojnie światowej większość filozofów działających w naszym kraju uważała pluralizm postaw i kierunków filozoficznych za bardzo ważną wartość. Z tego powodu wyrażamy zaniepokojenie oświadczeniami polityków i ich oficjalnych doradców, które można interpretować jako wezwanie do preferowania lub kwestionowania określonych poglądów filozoficznych z uwagi na poglądy i działania polityczne osób je reprezentujących. Szczególne zaniepokojenie budzi zapowiedź przyznawania środków finansowych na badania naukowe i granty w zależności od tego, czy czyjeś preferencje polityczne odpowiadają decydentom, czy nie. Nie do przyjęcia są postulaty represjonowania naukowców i studentów za wyrażanie własnych poglądów. Tego rodzaju polityka wobec filozofii (i ogólniej: nauki) nigdy nie prowadziła do niczego dobrego. Pozwalamy sobie przytoczyć słowa Kazimierza Twardowskiego, wybitnego myśliciela i wielkiego organizatora filozofii polskiej wypowiedziane w 1932 r.:

Możność właściwych Uniwersytetowi zadań jest uwarunkowana jego bezwzględną duchową niezależnością. Duchową, bo materialnie Uniwersytet, o ile nie stoi o własnych siłach, będzie zawsze zależny od tego czynnika, który mu daje finansowe podstawy istnienia i wyposaża go w środki pracy. Ale ci, co Uniwersytety fundują i utrzymują, dowiedliby całkowitego niezrozumienia istoty Uniwersytetu, gdyby chcieli w czymkolwiek krępować jego pracę, z góry zastrzegać się przeciw pewnym jego wynikom, wskazywać, jakie rezultaty byłyby pożądane. I gdyby nawet wyniki pracy naukowej Uniwersytetu były niemiłe tym, którym zawdzięcza swój byt, nie wolno by w tym upatrywać uprawnienia do nakładania jakichkolwiek ograniczeń. […]. Nie należy zadania wychowawczego Uniwersytetu upatrywać w tym, by urabiał duszę młodzieży na pewną modłę społeczną lub polityczną, by rozwijał w niej pewien kierunek i pewien sposób ustosunkowania się do praktycznych celów życiowych.

Rozumiejąc, że powyższe wskazania nie są łatwe do realizacji w burzliwych czasach, apelujemy zarówno do polityków, jak i środowisk naukowych o ich respektowanie i obronę. 

Komitet Nauk Filozoficznych PAN

Warszawa, 9.11.2020 r.


List otwarty do ks. prof. dra hab. Andrzeja Szostka (5.10.2020)

Szanowny Księże Profesorze,

Przed kilkoma dniami jako Komitet Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk zajęliśmy stanowisko w sprawie budzących nasz głęboki sprzeciw napaści na ks. prof. Alfreda Wierzbickiego i wysuwanych żądań usunięcia go z uczelni. Teraz zaś – jako niżej podpisani członkowie tego ciała, wybrani na przedstawicieli polskiego środowiska filozoficznego – pragniemy wyrazić Księdzu Profesorowi nasz szacunek oraz ogromną wdzięczność za postawę w związku z krokami, jakie wobec ks. Alfreda Wierzbickiego podjęte zostały przez władze Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Z pełnym szacunkiem i uznaniem odnosimy się do z pewnością bolesnej decyzji, jaką Ksiądz Profesor – wieloletni rektor KUL – ogłosił publicznie w słowach: „nie potrafię kontynuować współpracy z Uczelnią, której Władze tak krzywdząco traktują swego Profesora – i to etyka, który właśnie z bliskich mi racji etycznych ma odwagę zabierać głos w sprawach moralnie doniosłych w Polsce i w Kościele”. Miejmy nadzieję, że ten nader dobitnie brzmiący głos przyczyni się do ozdrowienia sumień i umysłów oraz powstrzymania procesu moralnej dewastacji środowiska naukowego i sfery publicznej.

Z wyrazami szacunku i wdzięczności

prof. dr hab. Adam Chmielewski

prof. dr hab. Arkadiusz Chrudzimski

prof. dr hab. Włodzimierz Galewicz

prof. dr hab. Adam Grobler

prof. dr hab. Piotr Gutowski

ks. dr hab. Tomasz Homa

prof. dr hab. Elżbieta Jung

dr hab. Janusz Kaczmarek

dr hab. Andrzej Maciej Kaniowski

prof. dr hab. Roman Kubicki

prof. dr hab. Paweł Łuków

prof. dr hab. Dariusz Łukasiewicz

prof. dr hab. Justyna Miklaszewska

dr hab. Marcin Miłkowski

prof. dr hab. Roman Murawski

prof. dr hab. Andrzej Noras

prof. dr hab. Joanna Odrowąż-Sypniewska

prof. dr hab. Wojciech Sady

ks. dr hab. Adam Świeżyński

prof. dr hab. Andrzej Szahaj

prof. dr hab. Tadeusz Szubka

dr hab. Artur Szutta

prof. dr hab. Włodzimierz Tyburski

prof. dr hab. Jan Woleński

prof. dr hab. Krzysztof Wójtowicz

prof. dr hab. Renata Ziemińska


Oświadczenie Komitetu Nauk Filozoficznych PAN

Komitet Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk zdecydowanie sprzeciwia się rozpętanej obecnie nagonce na ks. dr. hab. Alfreda Wierzbickiego. Każda nagonka jest zjawiskiem społecznie niepożądanym, a w tym wypadku szczególnie, gdyż jej powodem jest udzielenie pomocy osobie, wobec której zastosowano nadmierne środki przymusu państwowego, środki nieproporcjonalne do jej czynów i zagrożenia porządku publicznego z jej strony. Występowanie w obronie zasady proporcjonalności jest prawem i powinnością obywatela, a zwłaszcza filozofa, jest to bowiem zasada filozoficzna, leżąca u podstaw naszej kultury prawnej.

Komitet Nauk Filozoficznych sprzeciwia się zwłaszcza nieuprawnionym żądaniom usunięcia ks. dr. hab. Alfreda Wierzbickiego z Uniwersytetu z powodów, które nie mają nic wspólnego z jakimikolwiek naruszeniami rzetelności naukowej czy etyki zawodowej. Tylko tego rodzaju naruszenia mogą być podstawą zwolnienia z pracy. Wszelkie inne, zgodne z prawem działania mieszczą się w pełni w ramach swobód obywatelskich.

Przy tej okazji Komitet apeluje do Rektorów, aby – mając na względzie powagę Uniwersytetu – nie czuli się zobowiązani do wydawania pośpiesznych oświadczeń pod presją tak zwanej opinii publicznej.

Stanowisko Komitetu zostało wprawdzie sprowokowane konkretnym przypadkiem konkretnej osoby, traktowane być jednak powinno ogólniej, mianowicie jako głos w debacie nad próbami ograniczania wolności wypowiedzi oraz uniemożliwiania ważnych społecznie działań, które w ostatnich latach coraz śmielej podejmowane są wobec pracowników akademickich przez skrajnych przedstawicieli różnych krańców politycznego spektrum.


Zmarł prof. Andrzej Walicki

20 sierpnia 2020 r. w południe zmarł prof. Andrzej Walicki, członek rzeczywisty PAN. Był filozofem i historykiem idei, był współtwórcą (wraz z Leszkiem Kołakowskim) tzw. warszawskiej szkoły historii idei. Był laureatem Nagrody Balzana, został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla nauki polskiej.

Stopień doktora otrzymał w 1957 r. na Uniwersytecie Warszawskim, a habilitację – w 1964 r. w Instytucie Filozofii PAN. W 1972 r. uzyskał tytuł profesora. Wykładał w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, na Australijskim Uniwersytecie Narodowym w Canberze, a od 1986 – na Uniwersytecie Notre Dame (USA).

Jego zainteresowania naukowe koncentrowały się na badaniu historii filozofii rosyjskiej i polskiej, zwłaszcza społecznej. Jego pionierskie badania rozpoczęte w latach 50. w zakresie myśli rosyjskiej przyniosły mu światowe uznanie. Wychował wiele pokoleń badaczy myśli rosyjskiej w Polsce i USA. Już za życia jego liczne publikacje były uważane za klasyczne i tłumaczone na wiele języków. Ostatnie miesiące życia spędził m.in. na opracowaniu osobistej korespondencji z Leszkiem Kołakowskim.


Nowe władze KNF PAN

Podczas pierwszego w kadencji 2020-2023 posiedzenia Komitetu wybrano nowe władze KNF PAN w następującym składzie: 

Przewodnicząca: prof. dr hab. Joanna Odrowąż-Sypniewska (Uniwersytet Warszawski)

Wiceprzewodniczący: dr hab. Marcin Miłkowski, prof. PAN (Instytut Filozofii i Socjologii PAN)
Wiceprzewodniczący: dr hab. Artur Szutta, prof. UG (Uniwersytet Gdański)

Członek Prezydium: prof. dr hab. Renata Ziemińska (Uniwersytet Szczeciński)
Członek Prezydium: prof. dr hab. Piotr Gutowski (Katolicki Uniwersytet Lubelski)
Członek Prezydium: prof. dr hab. Dariusz Łukasiewicz (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy)